Work life balance là gì? Cách cân bằng công việc cuộc sống

Ngày đăng: 27/06/2025

Trong những năm gần đây, work life balance trở thành một trong những từ khóa được người trẻ đi làm đặc biệt quan tâm. Không chỉ là mong muốn cá nhân, yếu tố này dần trở thành tiêu chí then chốt khi ứng viên đánh giá môi trường làm việc và lựa chọn nhà tuyển dụng. Nhiều doanh nghiệp cũng bắt đầu đưa work life balance vào chiến lược thu hút và giữ chân nhân sự. Tuy nhiên, giữa kỳ vọng và thực tế luôn có một khoảng cách – liệu sự cân bằng giữa công việc và cuộc sống có thật sự đơn giản như ta vẫn nghĩ?

Work life balance là gì?

Cân bằng giữa công việc và cuộc sống, hay còn gọi là work life balance, được hiểu là trạng thái mà một người có thể sắp xếp thời gian và năng lượng của mình một cách hài hòa giữa công việc và những lĩnh vực quan trọng khác như gia đình, sức khỏe, sở thích cá nhân hay việc phát triển bản thân. Nói cách khác, đó là khả năng thực hiện tốt công việc mà vẫn giữ được sự hiện diện đầy đủ trong cuộc sống riêng, không bỏ lỡ những giá trị và khoảnh khắc ý nghĩa bên ngoài môi trường làm việc.

Phân loại của Work life balance

Câu chuyện từng gây tranh luận không ít trên mạng xã hội xoay quanh việc người trẻ có nên tiếp tục ở lại công ty sau 7 giờ tối để tìm sự cân bằng giữa công việc và cuộc sống cá nhân. Điều này cũng đặt ra câu hỏi: liệu khái niệm work life balance có thực sự giống như những gì mọi người vẫn tưởng?

Không ít người tin rằng để đạt được sự cân bằng lý tưởng, mỗi ngày nên được chia đều: 8 tiếng dành cho công việc, 8 tiếng cho gia đình, bạn bè và 8 tiếng cho bản thân. Cách chia này nghe có vẻ hợp lý, khi mọi khía cạnh trong cuộc sống đều có thời gian riêng mà không lấn vào nhau. Thế nhưng, liệu sự phân chia cứng nhắc như vậy có thật sự mang lại hiệu quả và đúng như kỳ vọng của người lao động?

Theo một nghiên cứu do Google thực hiện vào năm 2014, trong môi trường làm việc, người ta thường chia nhân viên thành hai nhóm chính: Segmentor và Integrator.

Khoảng 30% số người tham gia khảo sát thuộc nhóm Segmentor. Những người này thường không thích mang công việc về nhà. Sau giờ làm, họ muốn dành trọn thời gian cho gia đình, nghỉ ngơi hoặc sở thích cá nhân. Việc nhận cuộc gọi công việc ngoài giờ khiến họ cảm thấy khó chịu và bị xâm phạm vào không gian riêng. Họ có xu hướng hoàn tất mọi việc trong giờ hành chính và hạn chế tối đa việc bàn chuyện công ty trong các bữa ăn hay sinh hoạt cá nhân.

Ngược lại, khoảng 70% còn lại thuộc nhóm Integrator – những người có xu hướng linh hoạt hơn giữa công việc và đời sống cá nhân. Họ có thể tranh thủ làm việc riêng trong giờ hành chính, nhưng cũng không ngại mang công việc về nhà để tiếp tục vào buổi tối. Đối với họ, những cuộc trò chuyện cuối tuần về công việc với bạn bè hay việc đọc tài liệu chuyên môn vào lúc rảnh rỗi là điều hoàn toàn bình thường, thậm chí mang lại cảm hứng.

Lý do work life balance ngày càng quan trọng

Việc duy trì sự cân bằng giữa công việc và cuộc sống mang lại nhiều lợi ích rõ rệt cho cả sức khỏe và tinh thần của mỗi người. Khi có thể phân bổ thời gian hợp lý, con người sẽ giảm bớt cảm giác căng thẳng, mệt mỏi và tránh được nguy cơ kiệt sức cũng như các vấn đề sức khỏe liên quan đến áp lực công việc.

Không chỉ dừng lại ở đó, sự cân bằng còn tạo điều kiện để duy trì và nuôi dưỡng các mối quan hệ cá nhân. Khi có thời gian dành cho gia đình và bạn bè, các kết nối tình cảm trở nên gần gũi, gắn bó hơn.

Trong công việc, người có cuộc sống cân bằng thường giữ được sự tập trung, phát huy khả năng sáng tạo và nâng cao hiệu suất làm việc. Quan trọng hơn, sự hài hòa giữa công việc và cuộc sống giúp họ cảm thấy hài lòng, thấy cuộc sống ý nghĩa và trọn vẹn hơn mỗi ngày.

Hướng dẫn cách để cân bằng công việc cuộc sống

Trong hành trình tìm kiếm sự cân bằng giữa công việc và cuộc sống, không ít người gặp khó khăn dù rất nỗ lực. Trên thực tế, việc duy trì được trạng thái cân bằng này không hề đơn giản, bởi có nhiều yếu tố cản trở từ cả môi trường làm việc lẫn cuộc sống cá nhân.

Từ phía công việc, trách nhiệm ngày càng tăng cùng với những tác nhân gây xao nhãng tại nơi làm việc khiến nhiều người khó duy trì sự tập trung và phân bổ thời gian hiệu quả. Ở khía cạnh cá nhân, những thay đổi trong cuộc sống – như lập gia đình, chăm sóc con cái hay lo toan cho người thân – cũng tạo thêm áp lực, khiến việc dung hòa giữa công việc và đời sống riêng trở nên thách thức hơn.

Theo Tạp chí Harvard Business Review, các chuyên gia đã gợi ý một quy trình gồm 5 bước nhằm giúp người lao động từng bước lấy lại sự cân bằng. Điều đáng lưu ý là quá trình này không mang tính nhất thời. Thay vào đó, chu trình năm bước này cần được thực hiện một cách liên tục, để thích nghi với những thay đổi trong hoàn cảnh sống và ưu tiên của mỗi người.

Tạm dừng và đánh giá

Bước đầu tiên để tìm lại sự cân bằng là dừng lại và dành thời gian nhìn nhận lại những điều thực sự quan trọng trong cuộc sống. Một người cần tạm gác lại các hoạt động thường ngày, để có cơ hội lắng nghe bản thân và xem xét các khía cạnh đang hiện diện trong cuộc sống: từ công việc, gia đình cho đến cảm xúc cá nhân. Việc này không chỉ giúp hiểu rõ hơn cảm nhận hiện tại, mà còn giúp xác định mối liên hệ và sự tác động lẫn nhau giữa các yếu tố đó.

Một số câu hỏi có thể hỗ trợ quá trình tự đánh giá này bao gồm:

Mình đã thực sự dành thời gian chất lượng cho những điều quan trọng với bản thân chưa?
Mình đã đủ quan tâm, chăm sóc cho những người và việc có ý nghĩa trong cuộc sống?
Công việc hiện tại có còn phù hợp với định hướng và mục tiêu cá nhân không, và vì sao?
Điều gì khiến bản thân cảm thấy bế tắc hoặc không thoải mái trong thời điểm này?

Việc suy ngẫm một cách nghiêm túc và trung thực với chính mình là điều cần thiết. Nếu có thể, người ta nên ghi chép lại những suy nghĩ và cảm xúc đang trải qua. Việc viết ra như vậy không chỉ giúp nhìn rõ vấn đề hơn, mà còn hỗ trợ quá trình xác định những khía cạnh trong cuộc sống cần được điều chỉnh để tiến gần hơn đến sự cân bằng.

Xác định lại thứ tự ưu tiên

Sau khi đã nhìn nhận rõ những điều cần thay đổi, bước tiếp theo trong hành trình hướng đến sự cân bằng giữa công việc và cuộc sống là sắp xếp lại thứ tự ưu tiên trong cuộc sống hiện tại. Việc xác định điều gì thực sự quan trọng giúp mỗi người đưa ra lựa chọn phù hợp hơn trong cách sử dụng thời gian và năng lượng mỗi ngày.

Một vài câu hỏi có thể giúp quá trình này trở nên rõ ràng hơn:

Đâu là điều có ý nghĩa thật sự với bản thân, và liệu thời gian dành cho điều đó đã đủ hay chưa?
Những ranh giới trong công việc đã được thiết lập rõ ràng chưa, hay vẫn đang đảm nhận mọi việc mà không cân nhắc khả năng thương lượng?
Có thể thay đổi điều gì trong cách hành động để chắc chắn rằng thời gian và tâm sức đang được phân bổ hợp lý cho các mục tiêu và những mối quan hệ quan trọng?

Việc sắp xếp lại các ưu tiên không chỉ là bài toán thời gian, mà còn là cách mỗi người tự xác định lại điều gì khiến cuộc sống trở nên đáng sống hơn mỗi ngày.

Quản lý thời gian một cách linh hoạt

Khi đã xác định rõ những việc cần làm và sắp xếp chúng theo thứ tự ưu tiên, việc tiếp theo là quản lý thời gian sao cho hợp lý và hiệu quả. Một cá nhân cần hiểu rõ thời gian mỗi ngày đang được sử dụng như thế nào, từ đó mới có thể đưa ra điều chỉnh phù hợp.

Việc xem xét lại thói quen hằng ngày giúp nhận ra đâu là khoảng thời gian chưa được tận dụng tốt. Đôi khi, việc “chặn” một khung thời gian nhất định để chỉ tập trung vào một lĩnh vực cụ thể có thể giúp giảm thiểu sự phân tán. Ngoài ra, một số người còn lựa chọn áp dụng các công cụ như ma trận ưu tiên để xử lý khi có những nhiệm vụ bất ngờ phát sinh trong ngày.

Thiết lập giới hạn rõ ràng

Đặt ra những ranh giới cụ thể là một phần thiết yếu trong việc bảo vệ quỹ thời gian cá nhân. Ví dụ, một người có thể quyết định không xử lý công việc sau giờ hành chính – không trả lời email, tin nhắn hay cuộc gọi liên quan đến công việc sau khi rời khỏi văn phòng. Khi điều này được truyền đạt rõ ràng tới đồng nghiệp, mọi người sẽ có xu hướng tôn trọng không gian riêng tư đó.

Tương tự, trong các mối quan hệ cá nhân cũng cần có ranh giới. Khi đang tham gia vào một hoạt động như tập thể dục, đọc sách hay nghỉ ngơi, việc từ chối trả lời điện thoại hoặc tin nhắn cũng là điều hoàn toàn hợp lý. Miễn là điều này được chia sẻ một cách nhẹ nhàng, mọi người xung quanh sẽ hiểu và tôn trọng. Ranh giới có thể thuộc ba nhóm chính: thể chất, cảm xúc và thời gian. Một cách khôn ngoan là bắt đầu từ những ranh giới nhỏ, rồi mở rộng dần khi cảm thấy cần thiết.

Suy ngẫm, điều chỉnh và lặp lại

Sự cân bằng giữa công việc và cuộc sống không phải là đích đến cố định, mà là một quá trình điều chỉnh liên tục. Khi hoàn cảnh thay đổi – từ công việc, gia đình cho đến cảm xúc cá nhân – những gì từng phù hợp có thể không còn hiệu quả như trước.

Vì thế, việc thường xuyên dừng lại để suy nghĩ và đánh giá lại cách tiếp cận là rất quan trọng. Đôi khi, những thay đổi lớn trong cuộc sống đòi hỏi thời gian để thích nghi. Hiểu rằng mọi thứ luôn dịch chuyển sẽ giúp mỗi người linh hoạt hơn trong cách tổ chức cuộc sống, từ đó duy trì sự hài hòa giữa công việc và những điều thân thuộc bên ngoài công việc.

Tóm lại, work life balance không phải là một khuôn mẫu cứng nhắc, mà là sự linh hoạt trong cách mỗi cá nhân sắp xếp và ưu tiên. Đối với doanh nghiệp, việc hiểu rõ nhu cầu khác biệt giữa các nhóm nhân viên – từ người muốn tách biệt công việc đến người sẵn sàng hòa trộn – chính là chìa khóa để xây dựng môi trường làm việc bền vững. Khi tổ chức chủ động tạo điều kiện cho nhân viên đạt được work life balance theo cách phù hợp với họ, hiệu suất công việc, tinh thần làm việc và mức độ gắn bó đều sẽ được cải thiện rõ rệt. Và đó cũng là nền tảng để doanh nghiệp phát triển lâu dài trong một thế giới ngày càng đề cao sự cân bằng và sức khỏe tinh thần. Truy cập Bí Quyết Quản Trị Sản Xuất để cập nhật thêm nhiều kiến thức hữu ích khác nhé!

>>> Có thể bạn quan tâm: